{"id":3434,"date":"2018-01-01T20:19:50","date_gmt":"2018-01-01T19:19:50","guid":{"rendered":"http:\/\/zspolczyn.edu.pl\/?p=3434"},"modified":"2020-10-12T20:24:09","modified_gmt":"2020-10-12T18:24:09","slug":"iii-konkurs-literacki-pt-szpilka-2014","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/?p=3434","title":{"rendered":"III Konkurs Literacki pt. „Szpilka” (2014)"},"content":{"rendered":"\n

SZPILKA<\/strong>
By\u0142 pi\u0119kny poranek 29 czerwca 1939 roku. Sp\u0119dza\u0142em wakacje, jak co roku, w szwajcarskiej Lucernie. Ale zacznijmy od pocz\u0105tku. Nazywam si\u0119 James Kennedy, mam 30 lat i od niedawna jestem pracownikiem ameryka\u0144skiego National Gallery of Art. Czas na wakacjach up\u0142ywa\u0142 mi powoli, bez \u017cadnych burz\u0105cych krew w \u017cy\u0142ach przyg\u00f3d. Ca\u0142e dnie sp\u0119dza\u0142em na podziwianiu pi\u0119knych widok\u00f3w. Podczas jednego z nich obserwowa\u0142em delikatne fale na rzece Reuss z drewnianego mostu Kapellbrucke. W Szwajcarii wszystko by\u0142o inne – spokojniejsze i bez napi\u0119cia udzielaj\u0105cego si\u0119 reszcie \u015bwiata z powodu pog\u0142osek o nadchodz\u0105cej wojnie. Oczywi\u015bcie, tu te\u017c dociera\u0142y wie\u015bci o nazistowskich ekscesach w Niemczech, ale nie zwraca\u0142em na nie uwagi, mo\u017ce dlatego, \u017ce oczarowali mnie tam SS-mani, bardzo szarmanccy i w pi\u0119knych, czarnych mundurach. Wywarli na mnie pozytywne wra\u017cenie i wcale si\u0119 nie przejmowa\u0142em ich chor\u0105 ideologi\u0105.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

Tymczasem spotka\u0142em si\u0119 z moim przyjacielem z Niemiec – marszandem Walterem Feilchenfeldtem. Nie mia\u0142em poj\u0119cia, \u017ce te\u017c jest w Szwajcarii. Spotka\u0142em go przypadkiem w recepcji Grand Hotelu, w kt\u00f3rym si\u0119 zatrzyma\u0142em. Zjedli\u015bmy razem kolacj\u0119 i postanowi\u0142em spyta\u0107 go o pow\u00f3d jego wizyty.- \u201eCo, znowu jakie\u015b obrazki b\u0119dziesz kupowa\u0142?\u201d \u2013 spyta\u0142em \u017cartobliwie (nazajutrz mia\u0142a odby\u0107 si\u0119 aukcja dzie\u0142 malarzy, kt\u00f3rzy nie przypadli Hitlerowi do gustu). A on odpar\u0142 na to ze \u015bmierteln\u0105 powag\u0105, \u017ce nale\u017cy ratowa\u0107 skarby kultury europejskiej. Po tym jego patetycznym stwierdzeniu na mojej twarzy zarysowa\u0142 si\u0119 u\u015bmiech, ale zaraz znik\u0142, gdy Walter opowiedzia\u0142 mi z bardzo drastycznymi szczeg\u00f3\u0142ami o okropno\u015bciach, jakich hitlerowcy dopuszczali si\u0119 na \u017bydach, komunistach i wszystkich innych, kt\u00f3rzy im si\u0119 \u201enie podobali\u201d. On sam uciek\u0142 do Amsterdamu po og\u0142oszeniu ustaw norymberskich.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

Gdy sko\u0144czy\u0142a si\u0119 nasza rozmowa o Niemczech i p\u00f3\u017aniej o pi\u0119knych dzie\u0142ach Picassa, Braque\u2019a i Kokoschki, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 wyprzedawane z niemieckich muze\u00f3w nast\u0119pnego dnia w hotelu, Walter uda\u0142 si\u0119 zm\u0119czony do swojego pokoju. Ja postanowi\u0142em zap\u0142aci\u0107 rachunek i zrobi\u0107 to samo. Gdy mija\u0142em ostatnie stoliki restauracji, na jednym spostrzeg\u0142em pi\u0119kn\u0105, z\u0142ot\u0105 i przyozdobion\u0105 szafirem szpilk\u0119 do krawata. Wygl\u0105da\u0142a na bardzo drog\u0105. Rozejrza\u0142em si\u0119, w dali korytarza zobaczy\u0142em plecy nieznajomego m\u0119\u017cczyzny. Podbieg\u0142em do niego i spyta\u0142em, czy to nie jego \u201edrobiazg\u201d znalaz\u0142em. By\u0142 bardzo wdzi\u0119czny, natychmiast przedstawi\u0142 si\u0119 jako Theodore Fischer. Spyta\u0142, czy interesuj\u0119 si\u0119 malarstwem? Odpar\u0142em, \u017ce oczywi\u015bcie, na co on zaproponowa\u0142, bym przyszed\u0142 na jutrzejsz\u0105 aukcj\u0119 i da\u0142 mi swoj\u0105 wizyt\u00f3wk\u0119. Zgodzi\u0142em si\u0119 bez wahania i poszed\u0142em do pokoju, ale nie mog\u0142em przesta\u0107 my\u015ble\u0107 o przepi\u0119knej szpilce, czu\u0142em, \u017ce w przysz\u0142o\u015bci wiedza o tym, kto jest jej w\u0142a\u015bcicielem, b\u0119dzie mi potrzebna niczym oddech.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

Wielki dzie\u0144 okaza\u0142 si\u0119 by\u0107 lekko deszczowy. Aukcja odby\u0142a si\u0119 popo\u0142udniem i by\u0142a osza\u0142amiaj\u0105ca, bo na sprzeda\u017c wystawiono 126 obraz\u00f3w i rze\u017ab wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w. Na sali by\u0142o duszno. Hol wype\u0142niali ciekawscy Szwajcarzy. W pewnym momencie na scen\u0119 wkroczy\u0142 znajomy mi Fischer. To w\u0142a\u015bnie on prowadzi\u0142 aukcj\u0119.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

Sama aukcja wygl\u0105da\u0142a dziwnie. Moi rodacy licytowali nisko, tylko Belgowie zrobili dobry interes, kupuj\u0105c kilka \u015bwietnych obraz\u00f3w Picassa, Noldego i Grosza za bezcen. M\u00f3j kolega Walter nic nie kupi\u0142. Doch\u00f3d z aukcji wyni\u00f3s\u0142 jedynie 500\u00a0000 frank\u00f3w. Najdziwniejszy by\u0142 jednak spos\u00f3b prowadzenia aukcji przez cz\u0142owieka ze szpilk\u0105 w krawacie. On jeszcze wczoraj wydawa\u0142 mi si\u0119 by\u0107 d\u017centelmenem, a dzi\u015b tylko prostakiem. W czasie aukcji nie kry\u0142 pogardy dla wspania\u0142ych obraz\u00f3w. O \u201eM\u0119\u017cczy\u017anie z fajk\u0105\u201d Pechsteina powiedzia\u0142 z przek\u0105sem, \u017ce to portret autora. Ale najwi\u0119ksz\u0105 rado\u015b\u0107 sprawia\u0142o mu wycofywanie obraz\u00f3w, na kt\u00f3re nie by\u0142o ch\u0119tnych. O\u015bwiadcza\u0142 wtedy tubalnym g\u0142osem: \u201eWycofany!\u201d, co k\u0142u\u0142o uszy niczym moje my\u015bli jego z\u0142ota szpilka.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n

I ja, i Walter byli\u015bmy ciekawi, co stanie si\u0119 z \u201ewycofanymi\u201d obrazami. Zaintrygowa\u0142o nas to i postanowili\u015bmy si\u0119 tym zaj\u0105\u0107. Po aukcji\u00a0 dowiedzia\u0142em si\u0119 od obs\u0142ugi technicznej, \u017ce niemieckie muzea nic z tego nie b\u0119d\u0105 mia\u0142y, bo na polecenie hitlerowc\u00f3w ca\u0142y doch\u00f3d bezpiecznie zosta\u0142 ulokowany w angielskich bankach. Walter natomiast wyci\u0105gn\u0105\u0142 od jednego ze wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Fischera, \u017ce niesprzedane obrazy zabra\u0142 premier Prus – Goering. Wsp\u00f3lnie mieli\u015bmy to dok\u0142adniej zbada\u0107, bo w ko\u0144cu po co wa\u017cnemu nazi\u015bcie sztuka \u201ezdegenerowana\u201d?\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Nasze \u015bledztwo przerwa\u0142 jednak bardzo wa\u017cny dzie\u0144: 1 wrze\u015bnia. III Rzesza napad\u0142a na Polsk\u0119, wkr\u00f3tce potem zaatakowa\u0142a kraje zachodnie. Pospiesznie si\u0119 spakowa\u0142em i nie bacz\u0105c na nic, ju\u017c 10 wrze\u015bnia by\u0142em w pokojowej Ameryce. Gdy tylko tam wr\u00f3ci\u0142em, popad\u0142em w stagnacj\u0119. Dotykaj\u0105c ziemi Waszyngtonu, od razu zapomnia\u0142em o gburowatym Fischerze, o jego z\u0142otej szpilce i obrazach Goeringa. Zamkn\u0105\u0142em europejski rozdzia\u0142 z pewnym smutkiem niedoko\u0144czonego \u015bledztwa. USA, ku mojemu zdziwieniu, by\u0142o jeszcze\u00a0 bardziej zaciszne ni\u017c spokojna Szwajcaria. Z moimi kolegami z pracy rozmawiali\u015bmy o wojnie, o jej okropno\u015bciach, ale \u017cadnemu z nich nawet przez my\u015bl nie przesz\u0142o, by\u015bmy gin\u0119li za Europ\u0119.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

Ka\u017cdy nast\u0119pny dzie\u0144 stawa\u0142 si\u0119 coraz gorszy, ogarnia\u0142a mnie nuda i my\u015bli, \u017ce \u017ale zrobi\u0142em, wyje\u017cd\u017caj\u0105c ze Szwajcarii. Na szcz\u0119\u015bcie nadszed\u0142 s\u0105dny dzie\u0144, po ataku\u00a0na\u00a0Pearl Harbor Stany Zjednoczone przyst\u0105pi\u0142y do wojny. Po m\u0119cz\u0105cych dw\u00f3ch latach, \u017cycie znowu nabra\u0142o koloru jak wcze\u015bniej. Z pasj\u0105 zabra\u0142em si\u0119 do powierzonego mi zadania – ukrycia w bezpiecznym miejscu dzie\u0142 sztuki z mojej galerii. Wybra\u0142em posiad\u0142o\u015b\u0107 J.P. Morgana w Biltmore. Nieko\u0144cz\u0105ca si\u0119 kolumna ci\u0119\u017car\u00f3wek jecha\u0142a do bezpiecznej kwatery, jak\u0105 im wybra\u0142em. Ju\u017c 6 stycznia dotar\u0142y obrazy Rafaela, Botticelliego i Rembrandta, a 12. by\u0142y wszystkie, jakie trzeba by\u0142o bezwzgl\u0119dnie chroni\u0107.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pe\u0142en optymizmu na my\u015bl o nowym zadaniu, a zw\u0142aszcza o wys\u0142aniu mnie do Europy jako oficera od zabytk\u00f3w, wr\u00f3ci\u0142em do siedziby National Gallery. Moje nadzieje run\u0119\u0142y jak domek z kart, gdy wszed\u0142em do gabinetu szefa. Ten t\u0119gawy i ledwo widoczny zza ogromnego, ciemnego biurka cz\u0142owiek rozwia\u0142 moje nadzieje, zlecaj\u0105c mi papierkow\u0105 robot\u0119. Przekonywa\u0142em go, jak tylko mog\u0142em, ale by\u0142 nieugi\u0119ty. Ca\u0142e dnie sp\u0119dza\u0142em na czytaniu i przekazywaniu raport\u00f3w z W\u0142och i Francji. Pisali je ci, kt\u00f3rzy mieli wi\u0119cej szcz\u0119\u015bcia ni\u017c ja i pojechali do Europy.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

Wojna by\u0142a ju\u017c bliska ko\u0144ca i my\u015bla\u0142em, \u017ce nigdy nie rozwik\u0142am zagadki ze Szwajcarii, jak\u0105 jeszcze przed wojn\u0105 \u017cyli\u015bmy z Walterem. W po\u0142owie lutego, gdy przewala\u0142em w\u0142a\u015bnie tony papieru, odwiedzi\u0142 mnie jaki\u015b ponury i osch\u0142y oficer, kt\u00f3ry wyda\u0142 mi si\u0119 strasznym s\u0142u\u017cbist\u0105. Przyszed\u0142 do mnie, aby mnie przes\u0142ucha\u0107, wypytywa\u0142 o m\u00f3j pobyt w Szwajcarii, o Waltera i o aukcj\u0119, na kt\u00f3rej by\u0142em. Wszystkie moje odpowiedzi skrupulatnie notowa\u0142. Gdy sko\u0144czy\u0142 pyta\u0107, zapanowa\u0142a ponura cisza, ba\u0142em si\u0119 odezwa\u0107, a on wpatrywa\u0142 si\u0119 w sw\u00f3j notes. Nagle oderwa\u0142 wzrok od notesu i powiedzia\u0142:- \u201eUbieraj si\u0119!\u201d, na co ja spyta\u0142em: \u201eCo mi zarzucasz?\u201d i wtedy po raz pierwszy zobaczy\u0142em u\u015bmiech na jego twarzy. O\u015bwiadczy\u0142, \u017ce dow\u00f3dztwo armii chce, abym pojecha\u0142 do zrujnowanych Niemiec i odszuka\u0142\u00a0 nowoczesn\u0105 sztuk\u0119 Goeringa\u2026\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

Przyby\u0142em do Niemiec opromieniony szcz\u0119\u015bciem doko\u0144czenia przygody i zn\u00f3w spotka\u0142em si\u0119 z moim przyjacielem. W dzie\u0144 zwyci\u0119stwa dosta\u0142em si\u0119 z Walterem i dwoma ch\u0142opakami z Metropolitan Museum do Altaussee na po\u0142udniu, gdzie, jak donosi\u0142 nasz wywiad, w kopalni ukryto skarby zrabowane w ca\u0142ej Europie. Sztuka nowoczesna te\u017c tam mia\u0142a by\u0107. Obawiali\u015bmy si\u0119 ostrza\u0142u, bo informacja o ko\u0144cu wojny mog\u0142a tam nie dotrze\u0107. Gdy wjechali\u015bmy w ciasne uliczki miasteczka, nasze obawy sta\u0142y si\u0119 \u017cywe. Z okien zrujnowanego budynku posypa\u0142 si\u0119 w nasz\u0105 stron\u0119 grad pocisk\u00f3w. Wbi\u0142em peda\u0142 gazu w pod\u0142og\u0119, a zdezelowany Jeep przy\u015bpieszy\u0142 tak szybko, jak tylko m\u00f3g\u0142. Walter si\u0119gn\u0105\u0142 po jedyn\u0105 bro\u0144, jak\u0105 mieli\u015bmy i szybk\u0105 seri\u0105 zastrzeli\u0142 widocznych w oknach Niemc\u00f3w. Jeden wypad\u0142 z okna, Walter b\u0142yskawicznie pobieg\u0142 po jego MP40 i jeszcze szybciej wr\u00f3ci\u0142 do wozu. Odjechali\u015bmy czym pr\u0119dzej, ale a\u017c do kopalni, kt\u00f3ra nawet nie by\u0142a zaminowana, droga przebieg\u0142a bez zak\u0142\u00f3ce\u0144.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n

Kiedy dojechali\u015bmy na miejsce, w nasz\u0105 stron\u0119 wyszli miejscowi ch\u0142opi. Walter trzyma\u0142 bro\u0144 z palcem na spu\u015bcie, na szcz\u0119\u015bcie by\u0142o to niepotrzebne. Ch\u0142opi byli przyja\u017anie nastawieni i nie byli hitlerowcami \u2013 pluli na swastyk\u0119 le\u017c\u0105cej na ziemi flagi. Okazali si\u0119 by\u0107 bardzo pomocni, mieli map\u0119 kopalni z zaznaczonymi skrzyniami dla Hitlera i tymi dla Goeringa. Podzi\u0119kowali\u015bmy, jak tylko umieli\u015bmy i zostawiwszy ch\u0142opak\u00f3w z metropolitanu w oczekiwaniu na posi\u0142ki ze sztabu, poszli\u015bmy si\u0119 rozejrze\u0107 za dzie\u0142ami, kt\u00f3re widzieli\u015bmy ostatnio w Lucernie. Weszli\u015bmy do kopalni pe\u0142nej skrzy\u0144, po ziemi wala\u0142y si\u0119 ukochane Durery Hitlera, a pod \u015bcianami by\u0142y poustawiane najwspanialsze obrazy \u015bwiata. \u201ePrawdziwe skarby\u201d- stwierdzi\u0142 Walter. Po d\u0142ugim zwiedzaniu wkroczyli\u015bmy do tunelu zarezerwowanego dla Goeringa. Po\u015bwieci\u0142em latark\u0105 i naszym oczom ukaza\u0142o si\u0119\u2026 zupe\u0142nie nic. Sztolnia by\u0142a pusta. Rozgl\u0105dali\u015bmy si\u0119, jak tylko mogli\u015bmy, szukali\u015bmy zamurowanej \u015bciany czy czego\u015b w tym rodzaju, ale nic nie by\u0142o. Walter poszed\u0142 zobaczy\u0107 inny tunel obok.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Odwr\u00f3ci\u0142em si\u0119 i poczu\u0142em co\u015b jak uk\u0142ucie szpilk\u0105. Po\u015bwieci\u0142em latark\u0105 i zobaczy\u0142em co\u015b b\u0142yszcz\u0105cego daleko przed sob\u0105. Podbieg\u0142em do tego \u201eczego\u015b\u201d i zobaczy\u0142em szpilk\u0119, o kt\u00f3rej nie my\u015bla\u0142em przez sze\u015b\u0107 lat, a teraz znowu moje my\u015bli by\u0142y skupione tylko na niej. Nie mog\u0142em zrozumie\u0107, co Fischer m\u00f3g\u0142 tu robi\u0107, przecie\u017c by\u0142 tylko sprzedawc\u0105. Nawet taki narodowy socjalista jak on nie m\u00f3g\u0142 wierzy\u0107 w ostateczne zwyci\u0119stwo, wi\u0119c po co by\u0142yby\u00a0 mu obrazy zabrane z muze\u00f3w strasznie trudne do up\u0142ynnienia. Przypomnia\u0142o mi si\u0119, \u017ce Goering i Fischer byli bliskimi wsp\u00f3\u0142pracownikami w czasie wojny, marsza\u0142ek du\u017co od niego kupowa\u0142 i mu sprzedawa\u0142, wi\u0119c \u201eSzpilka\u201d poza Hitlerem i kilkoma wysokimi SS-manami by\u0142 jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra wiedzia\u0142a, gdzie te obrazy s\u0105. Pewnie te\u017c wiedzia\u0142, \u017ce gruby marsza\u0142ek pope\u0142ni samob\u00f3jstwo albo zostanie aresztowany, pozbawiaj\u0105c kolekcj\u0119 w\u0142a\u015bciciela. To by\u0142o jak grom z jasnego nieba. Podniecony si\u0119gn\u0105\u0142em do kieszeni po wizyt\u00f3wk\u0119, kt\u00f3r\u0105 przechowywa\u0142em od 1939 roku. Pan gubi\u0105cy szpilki poda\u0142 w niej trzy miejsca, gdzie mo\u017cna go by\u0142o znale\u017a\u0107. Po przeczytaniu nie mog\u0142em uwierzy\u0107 swojemu szcz\u0119\u015bciu. Jeden adres z wizyt\u00f3wki to miejsce oddalone od Altaussee\u00a0 zaledwie o kilka kilometr\u00f3w.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Podniecony wykrzykn\u0105\u0142em ze szcz\u0119\u015bcia \u2013 \u201eSzpilka ci\u0119 zdradzi\u0142a!\u201d. Walter przybieg\u0142 zdyszany. \u201eCo si\u0119 sta\u0142o?\u201d \u2013 spyta\u0142. Odpowiedzia\u0142em, \u017ce znowu si\u0119 spotkamy z Theodorem Fischerem. W tym momencie us\u0142yszeli\u015bmy g\u0142osy \u017co\u0142nierzy z 3. armii. \u201eW sam\u0105 por\u0119\u201d – pomy\u015bla\u0142em. Wyszli\u015bmy ich przywita\u0107, Walter wzi\u0105\u0142 dw\u00f3ch ros\u0142ych i pojechali\u015bmy odda\u0107 zgubion\u0105 szpilk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

Dotarli\u015bmy na miejsce. Naszym oczom ukaza\u0142a si\u0119 pi\u0119kna willa z zamkni\u0119t\u0105 bram\u0105. Gdy si\u0119 zatrzymali\u015bmy, wybieg\u0142 do nas przygarbiony i ubrany w \u0142achmany m\u0119\u017cczyzna. Rozpozna\u0142em go w pierwszej chwili, cho\u0107 on mnie nie. Na m\u00f3j znak ch\u0142opaki z 3. armii wzi\u0119li go na muszki, a ja triumfalnie o\u015bwiadczy\u0142em: \u201eZgubi\u0142 pan szpilk\u0119\u201d. Pozna\u0142 mnie, nie stawia\u0142 oporu. Zaprowadzi\u0142 nas do piwnicy domu str\u00f3\u017ca. Tam pod pod\u0142og\u0105 znale\u017ali\u015bmy skrzynie ze \u201esztuk\u0105 zdegenerowan\u0105\u201d. Kiedy \u00a0je otwierali\u015bmy, Fischer nagle odepchn\u0105\u0142 jednego \u017co\u0142nierza, wydzieraj\u0105c mu jednocze\u015bnie z r\u0105k pistolet, drugi jednak natychmiast w\u0142adowa\u0142 w niego prawie ca\u0142y magazynek. Oniemia\u0142em. Trz\u0119s\u0105c si\u0119, wyci\u0105gn\u0105\u0142em mu z kieszeni z\u0142ot\u0105 szpilk\u0119 i wpi\u0105\u0142em w ubranie.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0<\/p>\n\n\n\n

Do napisania opowiadania zainspirowa\u0142a mnie ksi\u0105\u017cka Lynn H. Nicholas pt. \u201eGrabie\u017c Europy\u201d. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Stefan<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Ho\u0142ysz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[],"class_list":["post-3434","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-konkurs-literacki"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3434"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3434\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3435,"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3434\/revisions\/3435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zspolczyn.edu.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}